Denizde bulduğumuz mikroplastiklerin büyük kısmı giysilerimizden geliyor: lif parçacıkları kirliliğin %90'ından fazlasını oluşturuyor.
Neler bulundu?
Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde Akdeniz Koruma Derneği tarafından yürütülen çalışmada, 17 farklı istasyondan alınan su örneklerinde mikroplastik miktarının metreküp başına 10 ile 56,7 adet arasında değiştiği belirlendi.
En yaygın tür lif parçacıklarıydı ve kirliliğin %90'ından fazlasını oluşturuyordu. Bu da tekstil ürünlerinin önemli bir kirlilik kaynağı olduğunu gösteriyor. Örneklerde, günlük hayatta kullandığımız birçok üründe bulunan etilen/propilen kopolimeri ve polietilen tereftalat (PET) gibi polimerler de tespit edildi.
2025'te 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nün teması "Moda ve Tekstilde Sıfır Atık Hedefine Doğru" olarak belirlendi; bulgular bu temayla doğrudan örtüşüyor.
Uzmanlar ne diyor?
Bu kirliliğin kaynağını tam anlamıyla belirleyebilmek için daha kapsamlı veri analizlerine ve izleme çalışmalarına ihtiyacımız var.
Doç. Dr. Güven, kıyılarımızda artan mikroplastik kirliliğinin özellikle yerleşim alanları, tatil tesisleri ve liman bölgeleriyle doğrudan ilişkili olduğunu belirtti.
Deniz ortamında güneş ışığı, dalgalar ve tuzluluk değişimleri nedeniyle parçalanan büyük plastikler, 5 mm'den küçük mikro ve nano-plastiklere dönüşerek deniz canlıları tarafından yutulabiliyor. Kanserojen ve toksik kimyasallar içeren bu parçacıklar, deniz ürünleri yoluyla insan sağlığı için de büyük bir risk taşıyor.
Plastik kirliliğiyle nasıl mücadele ediliyor?
Çalışmalar kapsamında deniz suyu yüzeyi, deniz tabanı, plaj sedimentleri ve ekonomik değeri olan balık türlerinin sindirim sistemlerinde mikroplastik kirliliği inceleniyor; elde edilen veriler bölgesel ve ulusal farkındalık kampanyalarında kullanılıyor.
Makroplastik ve mezoplastiklerin sahil ve deniz tabanındaki yayılımı da belirleniyor. "Vatandaş Bilimi" atölyelerinde bölge halkı su yüzeyindeki mikroplastikleri ve sahillerde biriken deniz atıklarını toplayıp sınıflandırarak araştırmalara katkı veriyor. Datça'daki UCPA Su Sporları Merkezi ile örnek toplama konusunda iş birliği yapıldı; kürek sörfüyle kullanılabilen manta trol örnekleme ekipmanının kullanımı anlatıldı.
Dernek, plastik kirliliğini tüm yaşam döngüsü boyunca ele alacak küresel BM Plastik Anlaşması müzakerelerine açık çağrı yapan kurumlar arasında da yer aldı.
