Bir balıkçının itirafı
Yılların balıkçısı Ercüment Altınsoy, eşi Semra ile Gökova'da yaşadıkları teknelerinde konuşurken bir balıkçının ağzından duyulması zor sözler söylüyor. Yıllardır Gökova'daki balığın ve balıkçılığın çöküşüne tanık olmuş.
Ben Gökova'da balık bitmez diyordum; bitti. Aşırı avcılık, yasadışı avcılık bitirdi buraları.
Ercüment aslında yalnızca Gökova için konuşmuyordu; bütün kıyılarımızdaki, bütün Akdeniz'deki sorunu özetliyordu. Bu yüzden 2010'da ilan ettirmek için uğraşılan "Balıkçılığa Kapalı Deniz Koruma Alanları"nı canla başla desteklemişti.
Peki alanları kim koruyacaktı?
Alanlar 2010'da ilan edildi ama etkin koruma sağlanamadı; yasa dışı avcılığa verilen cezalar caydırıcı değildi ve bu durum yerel balıkçılarda büyük hayal kırıklığı yarattı. 2012'nin sonunda bölgedeki yerel balıkçılardan seçilen adaylar ve hızlı botlarla "Deniz Koruculuğu" başladı.
- Gözle
Deniz korucuları balıkçılığa kapalı alanlarda devriye geziyor.
- Belgele
Yasa dışı faaliyetleri görüntülerle kayıt altına alıyor.
- Bildir
Kayıtları Sahil Güvenlik Komutanlığı yetkililerine iletiyor.
Yıllarca balık avladığım alanları korumak ve balıkların tanık olmadığım kadar artmasına yardımcı olmak çok güzel bir görevmiş.
İskender her sabah 5.30'da göreve çıkıyor; Değirmen Bükü ve yakınındaki alanlarda devriye geziyor, yazın yoğun tekne trafiğine koruma alanlarını anlatan broşürler dağıtıyor.
Bu sene çok sayıda tekne sahibi de beni arayarak ihbar vermeye başladı. Çoğu zaman onlar da burada avlanmanın yasak olduğunu bilmeyenleri uyarıyor.
Koruma işe yaradı
Etkili koruma kısa sürede balıkçılığa kapalı alanlardaki balık miktarını artırdı. Bölgenin en büyük su ürünleri kooperatifi Akyaka, 2013'teki değerlendirme toplantısında alanların kapatıldığı 2010'dan bu yana gelirinin yaklaşık %53 arttığını açıkladı.
- Akyaka kooperatifinin gelir artışı (2010–2013)
- %53
- Değirmen Bükü'nde korunmayan alanlara göre daha fazla balık (2014)
- 7 kat
Başarılı, güzel ve tekrar edilebilir bir örnek yaratmaya çalışıyoruz.
Lahos ve orfozun izleme çalışmalarında her geçen yıl daha fazla sayıya ulaşması, etkin koruma sürdükçe alanın ideale yaklaştığını gösteriyordu.
Ege'nin kadın balıkçıları
Gökova Körfezi ve Datça Yarımadası'nda yaklaşık 120 kadın balıkçı var; çoğu eşiyle çalışıyor, bir kısmı denize tek başına açılıyor. "Ege'nin Kadın Balıkçıları Projesi" ile 70'ten fazla kadın bir araya geldi; sürdürülebilir balıkçılıktan kadın haklarına ve mikro kredilere kadar bilgi paylaşıldı.
Bu kadar kadın balıkçıyı kocalarının egemen olduğu bir sektörde bir araya getirebilmek yaptığımız en zor şeylerden birisiydi.
Bozburun'un kadın balıkçılarından Memduha Dinç yıllardır denize tek başına açılıyor. Geceden attığı 200 metrelik ağı sabah altıda topluyor; ağdan toplam 4 kilo balık çıkıyor.
O zaman 100 metre ağ atardık. Çıkan 100 kilo balığı bütün gün oturup temizlerdik.
- Gökova ve Datça'daki kadın balıkçı (yaklaşık)
- 120
- Projede bir araya gelen kadın
- 70+
Denizde unutulan ağlar ve gelen yeni tür
Kaybolan ya da kopan ağlar sualtında avlanmaya devam ediyor; bu yüzden onlara "hayalet ağ" deniyor. 2013'te Gökova Yelken Kulübü ile birlikte, daha önce yerleri tespit edilen hayalet ağların temizliğine başlandı.
Gökova Körfezi bugün bir avuç insanın gayretiyle, küçük ölçekte de olsa korunuyor: herkese iyi bir koruma ve balıkçılık yönetimi yaratılabileceğini göstermek için.
